జయదేవుని అష్టపదులలో మూడవ
కీర్తన: లలిత లవంగ/విహారతి హరిరిహ
రాగం: వసంత
తాళం: ఆది
రచయిత: జయదేవ
భాష: సంస్కృతం
ఈ కీర్తనను ఇక్కడ వినండి
జయదేవుని అష్టపదులలో మూడవ కీర్తన
లలిత లవంగ /విహరితి హరిరిహ సాహిత్యం
లలిత లవంగ లతా పరిశీలన కోమల మలయ సమీరే |మధుకర నికరంబిత కోకిల కూజిత కుంజ కుటీరే ||
విహరతి హరిరిహ సరస-వసంతే |నృత్యతి యువతి జనేన సమం సఖి, విరహి జనస్య దురంతే రాధే ||ధ్రువపదం|| ||విహరతి హరిరిహ||
ఉన్మాద మదన మనోరథ పథిక వధూ జన జనిత విలాపే |అలి కుల సంకుల కుసుమ సమూహ నిరాకుల బకుల కలాపే, రాధే||2|| ||విహరతి హరిరిహ||
మృగ మద సౌరభ రభస వశవద నవ దల మాల తమాలే |యువ జన హృదయ విదారణ మనసిజ నఖ రుచి కింశుక జాలే, రాధే||3|| ||విహరతి హరిరిహ||
మదన మహీపతి కనక దండ రుచి కేసర కుసుమ వికాసే |మిలిత శిలీముఖ పాటల పటల కృత స్మర తూణ విలాసే, రాధే ||4|| ||విహరతి హరిరిహ||
విగలిత లజ్జిత జగద్ అవలోకన తరుణ కరుణ కృత హాసే |విరహి నికృంతన కుంట ముఖాకృతి కేతకి దంతూరి తాశే, రాధే ||5|| ||విహరతి హరిరిహ||
మాధవికా పరిమళ లలితే నవ మాలతి జాతి సుగంధౌ |ముని మానసమ్ అపి మోహన కారిణి తరుణాకారణ బంధౌ రాధే ||6|| ||విహరతి హరిరిహ||
స్ఫురదతి ముక్త లతా పరి రంభణ ముకుళిత పులకిత చూతే |
బృందావన విపినే పరిసర పరిగత యమునా జల పూతే రాధే ||7|| ||విహరతి హరిరిహ||
శ్రీ జయదేవ భణితమ్ ఇదమ్ ఉదయతి హరి చరణ స్మృతి సారమ్ |సరస వసంత సమయ వన వరణమ్ అనుగత మదన వికారమ్ రాధే సరస.. ||8|| ||విహరతి హరిరిహ||
లలిత లవంగ లతా పరిశీలన కోమల మలయ సమీరే |
మధుకర నికరంబిత కోకిల కూజిత కుంజ కుటీరే ||
విహరతి హరిరిహ సరస-వసంతే |
నృత్యతి యువతి జనేన సమం సఖి, విరహి జనస్య దురంతే రాధే ||ధ్రువపదం|| ||విహరతి హరిరిహ||
ఉన్మాద మదన మనోరథ పథిక వధూ జన జనిత విలాపే |
అలి కుల సంకుల కుసుమ సమూహ నిరాకుల బకుల కలాపే, రాధే||2|| ||విహరతి హరిరిహ||
మృగ మద సౌరభ రభస వశవద నవ దల మాల తమాలే |
యువ జన హృదయ విదారణ మనసిజ నఖ రుచి కింశుక జాలే, రాధే||3|| ||విహరతి హరిరిహ||
మదన మహీపతి కనక దండ రుచి కేసర కుసుమ వికాసే |
మిలిత శిలీముఖ పాటల పటల కృత స్మర తూణ విలాసే, రాధే ||4|| ||విహరతి హరిరిహ||
విగలిత లజ్జిత జగద్ అవలోకన తరుణ కరుణ కృత హాసే |
విరహి నికృంతన కుంట ముఖాకృతి కేతకి దంతూరి తాశే, రాధే ||5|| ||విహరతి హరిరిహ||
మాధవికా పరిమళ లలితే నవ మాలతి జాతి సుగంధౌ |
ముని మానసమ్ అపి మోహన కారిణి తరుణాకారణ బంధౌ రాధే ||6|| ||విహరతి హరిరిహ||
స్ఫురదతి ముక్త లతా పరి రంభణ ముకుళిత పులకిత చూతే |
బృందావన విపినే పరిసర పరిగత యమునా జల పూతే రాధే ||7|| ||విహరతి హరిరిహ||
స్ఫురదతి ముక్త లతా పరి రంభణ ముకుళిత పులకిత చూతే |
బృందావన విపినే పరిసర పరిగత యమునా జల పూతే రాధే ||7|| ||విహరతి హరిరిహ||
శ్రీ జయదేవ భణితమ్ ఇదమ్ ఉదయతి హరి చరణ స్మృతి సారమ్ |
సరస వసంత సమయ వన వరణమ్ అనుగత మదన వికారమ్ రాధే సరస.. ||8|| ||విహరతి హరిరిహ||
జయదేవుని అష్టపదులలో మూడవ కీర్తన
లలిత లవంగ /విహరితి హరిరిహ తెలుగు అనువాదం
పల్లవి
లలిత లవంగ లతా పరిశీలన కోమల మలయ సమీరే |మధుకర నికరంబిత కోకిల కూజిత కుంజ కుటీరే ||
తెలుగు అనువాదం
మలయ మారుతం (చందనపు గాలి) రాకతో, అది సున్నితమైన
మరియు ఆకర్షణీయమైన తీగలను పదేపదే ఆత్రుతగా పెనవేసుకుంటూ
ఎంతో మనోహరంగా వీస్తోంది. కోయిలల మధురమైన కుహూ కుహూ ధ్వనులతో,
అటు ఇటు తిరుగుతున్న తుమ్మెదల ఝంకారాలతో ఆ పొదరిల్లంతా నిండిపోయింది.
విహరతి హరిరిహ సరస వసంతే |నృత్యతి యువతి జనేన సమం సఖి, విరహి జనస్య దురంతే రాధే ||ధ్రువపదం||
తెలుగు అనువాదం
అంతేకాకుండా, వసంతం పూర్తిగా వికసించిన వేళ, ప్రేమ (భక్తి) అనే ఉత్సవంలో మునిగి తేలుతూ, శ్రీహరి ఈ పొదరింటిలో గోపికలతో కలిసి నృత్యం చేస్తున్నాడు.
ఉన్మాద మదన మనోరథ పథిక వధూ జన జనిత విలాపే |అలి కుల సంకుల కుసుమ సమూహ నిరాకుల బకుల కలాపే, రాధే||2||
తెలుగు అనువాదం
మాలతీ వృక్షాలన్నీ పూలతో నిండిపోయాయి. వాటి కొమ్మల మీద ఖాళీ ప్రదేశమంటూ ఏమీ మిగల్లేదు. బకుల (పొగడ) పూల గుత్తులపై అసంఖ్యాకమైన తుమ్మెదల సమూహాలు ఝంకారం చేస్తున్నాయి. మన్మథుని బాణాలు గోపికలను బాధిస్తుంటే, అక్కడ కృష్ణుడు ఇతర గోపికలతో కలిసి ప్రేమలో మునిగిపోయి నృత్యం చేస్తున్నాడు.
మృగ మద సౌరభ రభస వశవద నవ దల మాల తమాలే |యువ జన హృదయ విదారణ మనసిజ నఖ రుచి కింశుక జాలే, రాధే||3||
తెలుగు అనువాదం
కొత్త చిగురులతో అలంకరించుకున్న తమాల వృక్షాలు, కస్తూరి వంటి తమ సుగంధాన్ని అన్ని దిశలా వెదజల్లుతూ అలరిస్తున్నాయి. ఓ సఖీ! చూడు, ప్రకాశవంతమైన ఈ మోదుగ పూలు (కింశుకములు) మన్మథుని గోళ్ళలా కనిపిస్తున్నాయి. ఆ మన్మథుడనే రాజు యువతీ యువకుల హృదయాలను తన గోళ్ళతో చీల్చివేస్తున్నాడా అన్నట్లుగా ఆ పూలు వికసించి ఉన్నాయి.
మదన మహీపతి కనక దండ రుచి కేసర కుసుమ వికాసే |మిలిత శిలీముఖ పాటల పటల కృత స్మర తూణ విలాసే, రాధే ||4||
తెలుగు అనువాదం
వికసించిన నాగకేసర పూలు మన్మథుడనే రాజు ధరించిన బంగారు దండాల్లా కనిపిస్తున్నాయి. తుమ్మెదలతో నిండిన పాటలి (కలిగొట్టు) పూల గుత్తులు, ఆ మన్మథుని అమ్ములపొదిలా (బాణాలు ఉంచే సాధనం) భాసిస్తున్నాయి.
విగలిత లజ్జిత జగద్ అవలోకన తరుణ కరుణ కృత హాసే |విరహి నికృంతన కుంట ముఖాకృతి కేతకి దంతూరి తాశే, రాధే ||5||
తెలుగు అనువాదం
వసంత కాలపు భీకర ప్రభావం వల్ల ఈ లోకమంతా సిగ్గు విడిచినట్లు కనిపిస్తోంది. ఇది చూసి, జాలి గుణం కలిగిన లేత వృక్షాలు పూలు పూయడం అనే నెపంతో నవ్వుతున్నాయి. అటు చూడు! విరహంతో ఉన్న ప్రేమికుల హృదయాలను చీల్చడానికి సిద్ధంగా ఉన్న ఈటెల వలె మొగలి పూలు (కేతకి) అన్ని దిశలా వికసించి ఉన్నాయి; వాటితో సంగమించినందుకు ఆ దిక్కులు కూడా పరమానందంతో వెలిగిపోతున్నాయి.
మాధవికా పరిమళ లలితే నవ మాలతి జాతి సుగంధౌ |ముని మానసమ్ అపి మోహన కారిణి తరుణాకారణ బంధౌ రాధే ||6||
తెలుగు అనువాదం
వసంత కాలపు పూల మకరందం మరియు మల్లె పూల పరిమళం ఎంతో పరవశాన్ని కలిగిస్తున్నాయి. గొప్ప మునుల మనసులు సైతం ఈ వసంత కాలంలో చలించి, హఠాత్తుగా వ్యాకులతకు లోనవుతున్నాయి. నిజంగా, ఈ వసంత కాలం యువతీ యువకులకు ఒక నిస్వార్థమైన మిత్రుడు.
స్ఫురదతి ముక్త లతా పరి రంభణ ముకుళిత పులకిత చూతే |
బృందావన విపినే పరిసర పరిగత యమునా జల పూతే రాధే ||7||
తెలుగు అనువాదం
చంచలమైన మాధవీ లతలు పెనవేసుకోవడంతో కలిగిన పరవశం వల్ల, బృందావన వనప్రస్థాల్లోని మామిడి చెట్లు కొత్త చిగుళ్లతో నిండిపోయాయి. ఆ వనముల గుండా ప్రవహించే పవిత్రమైన యమునా నది జలాలలో, శ్రీహరి గోపికలతో కలిసి ఎంతో ప్రేమగా క్రీడిస్తున్నాడు.
శ్రీ జయదేవ భణితమ్ ఇదమ్ ఉదయతి హరి చరణ స్మృతి సారమ్ |సరస వసంత సమయ వన వరణమ్ అనుగత మదన వికారమ్ రాధే సరస.. ||8||
తెలుగు అనువాదం
మంగళకరమైనది, రసభరితమైనది అయిన ఈ గీతం శ్రీ జయదేవ గోస్వామి ద్వారా పరిపూర్ణంగా ఆవిష్కరించబడింది. కృష్ణుడి విరహ వేదనలో ఉన్న రాధాదేవి యొక్క వ్యాకులతను, వసంత కాలంలోని వన సౌందర్యాన్ని ఈ కావ్యం అద్భుతంగా వర్ణిస్తుంది. అనురాగంతో కూడిన ఈ వసంత కాల వర్ణన, శ్రీహరి పాదపద్మాల స్మృతిని మనలో మేల్కొల్పుతుంది.
పల్లవి
లలిత లవంగ లతా పరిశీలన కోమల మలయ సమీరే |
మధుకర నికరంబిత కోకిల కూజిత కుంజ కుటీరే ||
తెలుగు అనువాదం
మలయ మారుతం (చందనపు గాలి) రాకతో, అది సున్నితమైన
మరియు ఆకర్షణీయమైన తీగలను పదేపదే ఆత్రుతగా పెనవేసుకుంటూ
ఎంతో మనోహరంగా వీస్తోంది. కోయిలల మధురమైన కుహూ కుహూ ధ్వనులతో,
అటు ఇటు తిరుగుతున్న తుమ్మెదల ఝంకారాలతో ఆ పొదరిల్లంతా నిండిపోయింది.
తెలుగు అనువాదం
మలయ మారుతం (చందనపు గాలి) రాకతో, అది సున్నితమైన
మరియు ఆకర్షణీయమైన తీగలను పదేపదే ఆత్రుతగా పెనవేసుకుంటూ
ఎంతో మనోహరంగా వీస్తోంది. కోయిలల మధురమైన కుహూ కుహూ ధ్వనులతో,
అటు ఇటు తిరుగుతున్న తుమ్మెదల ఝంకారాలతో ఆ పొదరిల్లంతా నిండిపోయింది.
విహరతి హరిరిహ సరస వసంతే |
నృత్యతి యువతి జనేన సమం సఖి, విరహి జనస్య దురంతే రాధే ||ధ్రువపదం||
తెలుగు అనువాదం
అంతేకాకుండా, వసంతం పూర్తిగా వికసించిన వేళ, ప్రేమ (భక్తి) అనే ఉత్సవంలో మునిగి తేలుతూ, శ్రీహరి ఈ పొదరింటిలో గోపికలతో కలిసి నృత్యం చేస్తున్నాడు.
తెలుగు అనువాదం
అంతేకాకుండా, వసంతం పూర్తిగా వికసించిన వేళ, ప్రేమ (భక్తి) అనే ఉత్సవంలో మునిగి తేలుతూ, శ్రీహరి ఈ పొదరింటిలో గోపికలతో కలిసి నృత్యం చేస్తున్నాడు.
ఉన్మాద మదన మనోరథ పథిక వధూ జన జనిత విలాపే |
అలి కుల సంకుల కుసుమ సమూహ నిరాకుల బకుల కలాపే, రాధే||2||
తెలుగు అనువాదం
మాలతీ వృక్షాలన్నీ పూలతో నిండిపోయాయి. వాటి కొమ్మల మీద ఖాళీ ప్రదేశమంటూ ఏమీ మిగల్లేదు. బకుల (పొగడ) పూల గుత్తులపై అసంఖ్యాకమైన తుమ్మెదల సమూహాలు ఝంకారం చేస్తున్నాయి. మన్మథుని బాణాలు గోపికలను బాధిస్తుంటే, అక్కడ కృష్ణుడు ఇతర గోపికలతో కలిసి ప్రేమలో మునిగిపోయి నృత్యం చేస్తున్నాడు.
తెలుగు అనువాదం
మాలతీ వృక్షాలన్నీ పూలతో నిండిపోయాయి. వాటి కొమ్మల మీద ఖాళీ ప్రదేశమంటూ ఏమీ మిగల్లేదు. బకుల (పొగడ) పూల గుత్తులపై అసంఖ్యాకమైన తుమ్మెదల సమూహాలు ఝంకారం చేస్తున్నాయి. మన్మథుని బాణాలు గోపికలను బాధిస్తుంటే, అక్కడ కృష్ణుడు ఇతర గోపికలతో కలిసి ప్రేమలో మునిగిపోయి నృత్యం చేస్తున్నాడు.
మృగ మద సౌరభ రభస వశవద నవ దల మాల తమాలే |
యువ జన హృదయ విదారణ మనసిజ నఖ రుచి కింశుక జాలే, రాధే||3||
తెలుగు అనువాదం
తెలుగు అనువాదం
కొత్త చిగురులతో అలంకరించుకున్న తమాల వృక్షాలు, కస్తూరి వంటి తమ సుగంధాన్ని అన్ని దిశలా వెదజల్లుతూ అలరిస్తున్నాయి. ఓ సఖీ! చూడు, ప్రకాశవంతమైన ఈ మోదుగ పూలు (కింశుకములు) మన్మథుని గోళ్ళలా కనిపిస్తున్నాయి. ఆ మన్మథుడనే రాజు యువతీ యువకుల హృదయాలను తన గోళ్ళతో చీల్చివేస్తున్నాడా అన్నట్లుగా ఆ పూలు వికసించి ఉన్నాయి.
మదన మహీపతి కనక దండ రుచి కేసర కుసుమ వికాసే |
మిలిత శిలీముఖ పాటల పటల కృత స్మర తూణ విలాసే, రాధే ||4||
తెలుగు అనువాదం
వికసించిన నాగకేసర పూలు మన్మథుడనే రాజు ధరించిన బంగారు దండాల్లా కనిపిస్తున్నాయి. తుమ్మెదలతో నిండిన పాటలి (కలిగొట్టు) పూల గుత్తులు, ఆ మన్మథుని అమ్ములపొదిలా (బాణాలు ఉంచే సాధనం) భాసిస్తున్నాయి.
తెలుగు అనువాదం
వికసించిన నాగకేసర పూలు మన్మథుడనే రాజు ధరించిన బంగారు దండాల్లా కనిపిస్తున్నాయి. తుమ్మెదలతో నిండిన పాటలి (కలిగొట్టు) పూల గుత్తులు, ఆ మన్మథుని అమ్ములపొదిలా (బాణాలు ఉంచే సాధనం) భాసిస్తున్నాయి.
విగలిత లజ్జిత జగద్ అవలోకన తరుణ కరుణ కృత హాసే |
విరహి నికృంతన కుంట ముఖాకృతి కేతకి దంతూరి తాశే, రాధే ||5||
తెలుగు అనువాదం
వసంత కాలపు భీకర ప్రభావం వల్ల ఈ లోకమంతా సిగ్గు విడిచినట్లు కనిపిస్తోంది. ఇది చూసి, జాలి గుణం కలిగిన లేత వృక్షాలు పూలు పూయడం అనే నెపంతో నవ్వుతున్నాయి. అటు చూడు! విరహంతో ఉన్న ప్రేమికుల హృదయాలను చీల్చడానికి సిద్ధంగా ఉన్న ఈటెల వలె మొగలి పూలు (కేతకి) అన్ని దిశలా వికసించి ఉన్నాయి; వాటితో సంగమించినందుకు ఆ దిక్కులు కూడా పరమానందంతో వెలిగిపోతున్నాయి.
తెలుగు అనువాదం
వసంత కాలపు భీకర ప్రభావం వల్ల ఈ లోకమంతా సిగ్గు విడిచినట్లు కనిపిస్తోంది. ఇది చూసి, జాలి గుణం కలిగిన లేత వృక్షాలు పూలు పూయడం అనే నెపంతో నవ్వుతున్నాయి. అటు చూడు! విరహంతో ఉన్న ప్రేమికుల హృదయాలను చీల్చడానికి సిద్ధంగా ఉన్న ఈటెల వలె మొగలి పూలు (కేతకి) అన్ని దిశలా వికసించి ఉన్నాయి; వాటితో సంగమించినందుకు ఆ దిక్కులు కూడా పరమానందంతో వెలిగిపోతున్నాయి.
మాధవికా పరిమళ లలితే నవ మాలతి జాతి సుగంధౌ |
ముని మానసమ్ అపి మోహన కారిణి తరుణాకారణ బంధౌ రాధే ||6||
తెలుగు అనువాదం
వసంత కాలపు పూల మకరందం మరియు మల్లె పూల పరిమళం ఎంతో పరవశాన్ని కలిగిస్తున్నాయి. గొప్ప మునుల మనసులు సైతం ఈ వసంత కాలంలో చలించి, హఠాత్తుగా వ్యాకులతకు లోనవుతున్నాయి. నిజంగా, ఈ వసంత కాలం యువతీ యువకులకు ఒక నిస్వార్థమైన మిత్రుడు.
స్ఫురదతి ముక్త లతా పరి రంభణ ముకుళిత పులకిత చూతే |
బృందావన విపినే పరిసర పరిగత యమునా జల పూతే రాధే ||7||
తెలుగు అనువాదం
చంచలమైన మాధవీ లతలు పెనవేసుకోవడంతో కలిగిన పరవశం వల్ల, బృందావన వనప్రస్థాల్లోని మామిడి చెట్లు కొత్త చిగుళ్లతో నిండిపోయాయి. ఆ వనముల గుండా ప్రవహించే పవిత్రమైన యమునా నది జలాలలో, శ్రీహరి గోపికలతో కలిసి ఎంతో ప్రేమగా క్రీడిస్తున్నాడు.
తెలుగు అనువాదం
వసంత కాలపు పూల మకరందం మరియు మల్లె పూల పరిమళం ఎంతో పరవశాన్ని కలిగిస్తున్నాయి. గొప్ప మునుల మనసులు సైతం ఈ వసంత కాలంలో చలించి, హఠాత్తుగా వ్యాకులతకు లోనవుతున్నాయి. నిజంగా, ఈ వసంత కాలం యువతీ యువకులకు ఒక నిస్వార్థమైన మిత్రుడు.
స్ఫురదతి ముక్త లతా పరి రంభణ ముకుళిత పులకిత చూతే |
బృందావన విపినే పరిసర పరిగత యమునా జల పూతే రాధే ||7||
తెలుగు అనువాదం
చంచలమైన మాధవీ లతలు పెనవేసుకోవడంతో కలిగిన పరవశం వల్ల, బృందావన వనప్రస్థాల్లోని మామిడి చెట్లు కొత్త చిగుళ్లతో నిండిపోయాయి. ఆ వనముల గుండా ప్రవహించే పవిత్రమైన యమునా నది జలాలలో, శ్రీహరి గోపికలతో కలిసి ఎంతో ప్రేమగా క్రీడిస్తున్నాడు.
శ్రీ జయదేవ భణితమ్ ఇదమ్ ఉదయతి హరి చరణ స్మృతి సారమ్ |
సరస వసంత సమయ వన వరణమ్ అనుగత మదన వికారమ్ రాధే సరస.. ||8||
తెలుగు అనువాదం
మంగళకరమైనది, రసభరితమైనది అయిన ఈ గీతం శ్రీ జయదేవ గోస్వామి ద్వారా పరిపూర్ణంగా ఆవిష్కరించబడింది. కృష్ణుడి విరహ వేదనలో ఉన్న రాధాదేవి యొక్క వ్యాకులతను, వసంత కాలంలోని వన సౌందర్యాన్ని ఈ కావ్యం అద్భుతంగా వర్ణిస్తుంది. అనురాగంతో కూడిన ఈ వసంత కాల వర్ణన, శ్రీహరి పాదపద్మాల స్మృతిని మనలో మేల్కొల్పుతుంది.
తెలుగు అనువాదం
మంగళకరమైనది, రసభరితమైనది అయిన ఈ గీతం శ్రీ జయదేవ గోస్వామి ద్వారా పరిపూర్ణంగా ఆవిష్కరించబడింది. కృష్ణుడి విరహ వేదనలో ఉన్న రాధాదేవి యొక్క వ్యాకులతను, వసంత కాలంలోని వన సౌందర్యాన్ని ఈ కావ్యం అద్భుతంగా వర్ణిస్తుంది. అనురాగంతో కూడిన ఈ వసంత కాల వర్ణన, శ్రీహరి పాదపద్మాల స్మృతిని మనలో మేల్కొల్పుతుంది.
Post a Comment